Ik heb Kanye West een aantal keer gesproken. Een mooi gesprek vond ik dat in Londen in 2005, over zijn tweede album ‘Late Registration’. Je kunt het hier lezen, in aanloop naar het verschijnen van zijn zesde soloalbum ‘Yeezus’ volgende week.

Kanye West live in Londen, 2013 (foto: Saul van Stapele)

De man van wie ze zeggen dat hij zo’n grote mond heeft, zit op een bank in een hotelkamer in Londen en vraagt zich af waarom hij nog steeds niet de rapper is die hij wil zijn. Terwijl hij gefrituurde stukjes kip en patat eet uit een papieren zak, zegt Kanye West: “Toen ik begon met rappen was ik zwak; ik probeerde te rappen als alle anderen. Ik heb later mijn eigen stijl gevonden, maar daarin zat ik nog steeds wel eens naast de maat. Ik ben nu op zoek naar dat kleine beetje wat ik mis. Ik ben dichtbij, en veel mensen zullen zeggen dat ik helemaal niets mis, maar ik weet gewoon dat er nog iets is.”

Het is 2005. Van zijn zojuist verschenen tweede album The Late Registration werden in de VS in de eerste week ruim 900.000 exemplaren verkocht en critici wereldwijd riepen het uit tot een van de belangrijkste albums van het jaar. De man die in kritieken wordt gelauwerd als een muziekvernieuwer, veegt zijn mond af met een servetje en vertelt je dat hij zelf niet zo tevreden is over die cd omdat er een aantal nummers opstaat dat hij niet zo geweldig vindt, zoals bijvoorbeeld de tweede single Gold Digger met Jamie Foxx.

“Dat is niet een van mijn persoonlijke favorieten, maar het heeft wel al die platen verkocht. Gold Digger is mijn gouden ketting. Ik houd misschien niet zo erg van gouden kettingen maar elke keer wanneer ik er een omhang, krijg ik zooooveel meisjes dat ik het wel moet dragen wanneer ik naar de club ga.”

De superster met het strak geknipte baardje draagt hagelwitte sneakers, jeans en een door de kleuren roze en lichtblauw gegijzelde regenboogtrui. Hij leunt ontspannen achterover in de hotelbank en begint de nummers van zijn album op te sommen die ‘wel volledig mijn ziel aanspreken’. “De originele versie van Diamonds From Sierra Leone, eh, Gone, en…eh…Roses, Drive Slow, eh, heb ik de originele versie van Diamonds al genoemd? De remix van dat nummer had natuurlijk nooit in het midden van het album moeten staan. Waarom niet? Omdat het een fucking remix is.”

Je vraagt of de rapper dan niet zelf besloten heeft dat de remix van dat nummer een prominentere plek op het album heeft dan het origineel.

“Het is een gezamenlijke beslissing; van de a&r (artist & repertoire)-managers, de president.”

Je bedoelt de president (Jay-Z) die rapt op de remix?

Een flauwe glimlach, en weer dat ene argument: “Ach, het heeft wel een hoop albums verkocht.”

Jarenlang maakte Kanye West zijn vooruitstrevende hiphop in de schaduw van grootheden, als beatleverancier voor Jay-Z en een indrukwekkende reeks hiphop- en r&b-sterren. Nu Kanye zelf een bekende artiest is, vertelt hij dat hij ondanks zijn legendarisch grote mond nog steeds het gevoel heeft dat hij leeft in de schaduw van grootheden.

“Ik zal je een geheim vertellen…nou ja, het is alsof Michael Jordan je in het geheim vertelt dat hij altijd binnen vijf minuten twintig dunks scoort; dat is niet iets wat iedereen kan. Maar wanneer ik aan het werk ben, ga ik de strijd aan met een album van Stevie Wonder. Dat is het niveau dat ik wil bereiken, een album dat niet te ontkennen is. Ik hoop ooit nog eens dat echt foutloze album te maken. Hoeveel foutloze albums zijn er in hiphop? Misschien…ja, The Chronic van Dr. Dre, dat is het beste hiphopalbum aller tijden. Je hoeft geen moment door te spoelen, alles is zo fantastisch gemixt en geproduceerd. Ik moet Dr. Dre vragen om mijn volgende album af te mixen.”

Kanye is kritisch over zijn eigen meesterwerk, ook al omdat hij door de samenwerking met filmcomponist en producer Jon Brian (o.a. Fionna Apple), die hem voor dit album hielp de producties rijker en meer gelaagd te maken, het gevoel heeft midden in een leerproces te zitten. “Het is zo grappig…zo goed als mensen Late Registration vinden…het is maar een ruwe schets van waar we de muziek kunnen brengen. Ik heb meer geleerd over strijkersarrangementen, en over hoe ze vroeger dat drumgeluid creëerden dat we nu allemaal samplen. Maar we waren in de studio nog volop aan het leren; ik denk dat het nog wel tot het volgende album duurt voordat we precies weten wat we aan het doen zijn.”

De zelfkritiek en de openheid waarmee Kanye West over de sterke en zwakke kanten van zijn muziek praat, staan in scherp contrast met het imago dat hij de afgelopen jaren opbouwde, namelijk dat van een onuitstaanbare arrogante klootzak. In een eerder interview dat je met hem had tijdens een door Dame Dash overschaduwde promotiedag in Rotterdam, rolde er nauwelijks een verstaanbaar woord uit zijn mond en was hij geïrriteerd en ongeïnteresseerd. Hij vocht publicaties in de VS aan omdat ze zijn cd’s te laag waardeerden (alles minder dan de status van klassieker was te laag) en klaagde luidkeels dat hij vond dat hij te vaak werd gepasseerd voor belangrijke muziekprijzen.

Een belangrijke les in de cursus mediatraining voor supersterren is: Wat Ze Ook Over Je Zeggen, Alles Is De Schuld Van De Media. En het heeft even geduurd, maar ook Kanye heeft het cursusboek eindelijk onder ogen gekregen. En dus riep hij bladen als Time en Vibe tot verantwoording, omdat zijn nogal hoogdravende uitspraken verkeerd geciteerd zouden zijn. En vertelt hij iedereen die het wil horen dat het probleem is dat de media zijn grapjes niet goed kunnen overbrengen. “Het is een misverstand dat ik arrogant zou zijn; een klootzak in de foute betekenis. Ja, ik ben een klootzak, maar dan op de goede, grappige manier.”

Je vraagt hoe mensen er bij komen dat hij een arrogante klootzak is.

“Wanneer ik zeg, zoals net, dat ik mijn albums met die van Stevie Wonder vergelijk als ik in de studio aan het werk ben, dan maak jij er een klootzakkerig citaat van zodat ik over kom als een arrogante kwal. Maar weet je, ik liep wel een beetje met mijn hoofd in de lucht toen ik net begon. Artiesten hielden geen rekening met wat ik wilde, die wilden het doen zoals ze het altijd deden. En ik wilde het juist op mijn manier doen.”

En om dat te bereiken, moest je zelf artiest worden?

“Ja, ik had de wereld wat te zeggen. God heeft een heel smal paadje uitgehakt, dwars door het midden van een brede weg. Een menigte backpackers die de ene kant opging; een grote groep die met de gangsta rappers meeging. En ik zag een straaltje licht door het gras, duwde met mijn handen de bladeren weg, en op dat moment hoorde ik heilige muziek: hóóó. En terwijl op de weg voor niemand meer ruimte was, zo druk was het, lag het daar helemaal open. Ik begon te rennen en te rennen, overzee, naar de top van de hitlijsten, naar de Grammy’s, en nu ben ik nog steeds aan het rennen en komen er zelfs mensen bij. Common is hier aan het rennen en springen in zijn wereld, en John Legend, en zelfs Jay-Z, die was daar bij de gangsta rappers en had zoiets van: ‘hé, ik wil ook violen!’ En toen riepen alle artiesten: ‘We have strings! We have strings! We have messages!”

De mensen die zich op de door hem ontdekte verlaten vlakte hebben verzameld, hebben volgens Kanye West gemeen ‘dat ze kunnen onderscheiden wat wel goed klinkt en wat niet’. Hij vergelijkt het met mode: “Mensen die zich niet kunnen kleden, vinden het natuurlijk mooi wat ik draag. Maar zelf hebben ze iets lelijks aan, en dat vinden ze ook mooi. Ze kunnen het onderscheid niet maken, maar als muziekproducer moet je weten wat ‘hot’ is, en wat niet.”

Je vraagt wat volgens hem de essentie van hiphop is.

“Je moet echt denken dat ik de Dalai Lama ben van hiphop of zoiets. De es-sen-tie van hiphop.”

De essentie voor jou. Waarom ben jij van hiphop gaan houden?

“De energie, de nieuwheid. Eén van de redenen dat het moeilijk is om tien miljoen hiphopalbums te verkopen, is dat het bij hiphop juist gaat om het nieuwe, om de frisheid. Daarom zeiden mensen een tijdje dat ze hiphop haatten, omdat het bleef steken. Terwijl er eigenlijk geen reden is om een slecht hiphopalbum te maken. Wij kunnen, in tegenstelling tot rockmuzikanten, alles samplen. We zetten drums onder muziek uit de jaren twintig, en het is nieuw.”

Veel mensen die hiphop haten, zijn dol op Kanye. Hoe komt dat, denk je?

“Omdat ik altijd een sterke melodie heb die de wilde beats wat verzacht. Als je een liedje hebt zonder melodie, en je haat hiphop al, dat is het ergste wat er is.” Hij begint schreeuwerig te rappen: “Listen to this shit! Listen to this shit!” Maar ik rap niet zozeer, het is meer talkradio over een beat. En tachtig procent van de mensen die hiphop haten, luisteren wel naar talkradio. Ik breng echt onderwerpen, het is niet zo dat ik de hele tijd rap: ‘Me! Me! Me! Me! Me!”

Ben jij de redder van de reputatie van hiphop als creatieve cultuur?

“Mensen zeggen dat altijd: Kanye is de redder van hiphop.” Hij grijnst: “Ik vind het echt fijn wanneer ze dat zeggen.”

Yeezus verschijnt 18 juni.